'Ahots bat, ehun ahots' kontzertuak artea eta zientzia elkartu ditu Zientzia Astea 2026ri hasiera emateko

Basque Center for Applied Mathematics (BCAM) zentroak, Euskal Herriko Unibertsitatearekin (EHU) eta Elhuyar Fundazioarekin lankidetzan, "Ahots bat, ehun ahots" kontzertu antzeztu berezia hartu du gaur. Bilboko Kontserbatorioan egin da ekitaldia, eta EHUk bultzatutako Zientzia Astearen 26. edizioari (2026) hasiera emateko balio izan du; aurten "Artea eta Zientzia" da aste honen ardatza.

Iniziatiba hau "Soinuaren Zientzia" zabalkunde-proiektu zabalagoaren parte da, Eusko Jaurlaritzak finantzatua Ezagutza Zabaltzen laguntza-deialdiaren lehenengo edizioaren bidez.

Diziplinarteko ikuskizuna euskaraz

Ohiko kontzertu-formatutik urrun, "Ahots bat, ehun ahots" zientzia-dibulgazioko ikuskizun irisgarri gisa diseinatuta dago, non musika, ahozko hitza, memoria eta pertzepzioa eszenatoki bakarreko esperientzia batean elkartzen diren. Euskara hutsean egina, ikuskizunak narrazio antzeztua, azalpen zientifikoa eta zuzeneko musika-emanaldia uztartzen ditu, publikoa tresna bakar batek hainbat egitura sonoroei, inplizituko polifoniari eta erresonantziari nola bidea ematen dien sakonago ulertzera bideratzeko.

Ekitaldiak lankidetza-talde espezializatua izan du:

• Gidoi antzeztua: Luca Fanellik idatzia, BCAMeko eta EHUko ikertzailea eta "Soinuaren Zientzia" proiektuaren ikertzaile nagusia.
• Musika-emanaldia: Marianna Atria biolin jotzailearen eskutik, Madrilgo Katarina Gurska Goi Mailako Zentrokoa, zuzenean aritua.
• Narratzaileak: Ana Galarraga eta Ibai Jurado narratzaileen bidez gorpuztu da emanaldia.
• Errepertorioa eta testuingurua: Gidoia eta interpretazioa bakarkako biolinrako bi obra monumentaletan oinarritu dira: Eugène Ysaÿeren 3. sonatan eta Johann Sebastian Bachen 2. sonatan, narratzioa erabiliz obren inguruko galdera zientifiko eta kulturalak irekitzeko.
• Iruzkin zientifikoak: Proiektuaren ikerketa-talde nagusiaren eskutik (Osane Oruetxebarria, Andoni García eta Judith Rivas, EHU), soinu-uhinen eta bokale-propietateen oinarri matematikoak aztertzen dituztenak.

Komunikabideetako aurrekaria Euskadi Irratian

Inaugurazio-ekitaldi honekin lotuta, Osane Oruetxebarria BCAMeko eta EHUko ikertzaileari elkarrizketa egin diote Euskadi Irratiko Baipasa arratsaldeko saioan.

Mugakide den saio horretan, Osanek akustikaren oinarrian dauden printzipio matematikoak, musika-temperamentuaren erronkak eta diziplina zientifiko hauek taula gainera eramatearen garrantzia izan ditu hizpide, publikoari ikuspegi berriak zabaltzeko.

Irratiko atal osoa entzungai dago EITBren plataforma ofizialetan (saioaren lehen orduko 20. minutuan gutxi gorabehera): Guau EITB - Baipasa.

BCAMek eskerrak eman nahi dizkio Eusko Jaurlaritzari Ezagutza Zabaltzen programaren bidez emandako laguntzagatik, baita Bilboko Kontserbatorioari, parte hartu duten artistei, EHUri eta Elhuyar Fundazioari ere, hasiera-ekitaldi hau arrakastatsua izatea lortzeagatik.